Qapını on dəfə yoxlayıram: OKP nədir?

Obsessiyalar — istəmədən gələn, narahat edən fikir, şəkil və ya istəklərdir: “əllərim çirklidir”, “qazı bağlamamışam”, “birinə zərər verə bilərəm”. Kompulsiyalar isə bu narahatlığı azaltmaq üçün edilən təkrar hərəkətlər və ya zehni ritualardır: yumaq, yoxlamaq, saymaq, düzəltmək, dua və ya sözləri təkrarlamaq.

• Çirklənmə qorxusu və tez-tez yuyunmaq
• Qapı, qaz, elektrik cihazlarını təkrar yoxlamaq
• Əşyaların “düzgün” düzülməsi ehtiyacı
• Zərər vermək və ya “günah” fikirləri və onları “zərərsizləşdirmək” üçün zehni ritualar
• Yaxınlardan təkrar-təkrar təsdiq istəmək

OKP-li insanlar çox vaxt öz fikirlərindən utanır və heç kimə demirlər. Amma istəmədən gələn qorxulu fikirlər demək olar ki, hər kəsdə olur. OKP-də problem fikrin özü deyil, ona verilən məna və onu “yox etmək” üçün edilən rituallardır. Belə fikirlər sizin əsl istəklərinizi göstərmir.

Ritual qısa müddət rahatlıq gətirir, amma beyin “təhlükəni yalnız ritual dayandırdı” dərsini öyrənir. Növbəti dəfə narahatlıq daha tez gəlir və ritual uzanır. Beləcə gündə saatlar rituallara gedə bilər.

OKP üçün ən effektiv müalicə ekspozisiya və reaksiyanın qarşısının alınmasıdır (ERP). Siz addım-addım narahatlıq yaradan vəziyyətlərlə qarşılaşırsınız və ritualı etmirsiniz. Narahatlıq əvvəl artır, sonra öz-özünə azalır — və beyin yeni dərs öyrənir. Bəzi hallarda həkim dərman da təyin edə bilər.

Rituallar gündə bir saatdan çox vaxt alırsa, işinizə, təhsilinizə və ailənizə mane olursa, psixoloq və ya psixiatrla danışın. Güclü ümidsizlik və ya özünə zərər vermək fikirləri varsa, dərhal 112-yə zəng edin.